Monday, January 12, 2009

Siðferði talna

Ég var í aðgerð í dag. Vegna þess að ég tapaði steinn-skæri-blað keppni við Hrafnkel bekkjarfélaga minn sem var með í skurðstofunni þá fékk ég ekki að aðstoða. En horfði þó á aðgerðina. Ég var að vísu eftir á frekar feginn að vera ekki skrúbbaður inn þar sem það voru ekkert gríðarlega spennandi verkefni sem Hrafnkell tókst á við. Helst að halda fæti á lofti í langan tíma.
Þegar maður fylgist með aðgerðum án þess að vera skrúbbaður inn, hefur maður oft meira frelsi til að fá ný sjónarhorn á sjúklinginn og sjá betur. Það var raunin í þessari aðgerð. Mér gafst einnig tími til að detta í svolitla hugleiðslu. Ég man nú fæst af því en það sem ég man skrifa ég niður hérna til gamans.
Aðgerðin snerist í stuttu máli um það að hlúa að brunasjúklingi. Það er gert á ýmsa vegu og er t.d. ein leiðin að flysja ysta lag húðarinnar, epidermis ásamt smá hluta af dermis, af einum stað á líkama sjúklingsins og færa annað. Þetta er gert með apparati (dermatome) sem er hægt að líkja við ostaskera. Afflysjaða húðin er þannig mekanískt færð á annan stað í þeim tilgangi að hjálpa gróandanum þar með því að auka staðbundið á byggingarefnin og verja svæðið fyrir áreiti.
Ég fór að hugsa um að þessi aðgerð er í grunninn unnin upp úr sömu aðferðafræði og ferli sem frumur líkama okkar (og frumur flestra lífvera jarðar) nýta. Ég hef kynnt mér þetta ferli í tengslum við rannsóknarverkefni sem ég gerði í sumar og á 3. ári. Því hefur verið fleygt til að lýsa svona líkindum að ekkert sé nýtt undir sólinni og það er mikið til í því. Það eru líka ákveðnar ástæður fyrir því.
Þetta ferli sem um ræðir kallast sjálfsát. Það er ferli sem fruman getur framkallað ef hún verður fyrir svelti, skorti á vaxtarþáttum eða þarf að endurvinna skemmd prótein eða frumulíffæri. Í þessu ferli setur fruman saman einingar úr fjölmörgum próteinum sem umlykja frumulíffæri, prótein eða annað innihald umfrymis frumunnar. Þessar sjálfsátsblöðrur eru svo látnar renna saman við leysiblöðrur sem fruman hefur smíðað sem leysa upp innihald sjálfsátsblöðrunnar með ýmsum ensímum. Eftir verða amínósýrur og fitusýrur, byggingareiningar sem fruman getur svo nýtt sér í framhaldinu til að viðhalda sér. Með öðrum orðum, fruman étur hluta af sjálfri sér til að bæta upp skort á öðrum stöðum.
Það eru ýmis mynstur í þessum heimi sem lífverur beita, meðvitað en langoftast ómeðvitað til að hafa áhrif á umhverfi sitt. Öll byggjast þau á ákveðnum tölum og mynstrum þeirra sem vefa saman eðli okkar alheims. Þessar torræðu tölur hafa t.d. verið nefndar pí og náttúrulegi logrinn. Eðli alheims okkar fæðir svo af sér ferli eins og t.d. efnahvörf og flóknari útfærslu þeirra, líf. Allar aðferðir okkar, orsakir og afleiðingar eru því byggðar upp úr mynstrum talna sem þessara.
Nú hefur okkur verið kennt að lífið sé eitthvað sem bera skuli virðingu fyrir og það sé jafnvel æðra en aðrir leikir talna okkar heims sem mynda þessi mynstur. Ég er því sammála, enda er það eitthvað sem mér hefur verið innrætt.
Það er hinsvegar spurning hversu mikla virðingu þessar tölur bera fyrir lífinu en ég geri mér litla sem enga grein fyrir siðferði talnanna í okkar alheimi og þá t.d. hvers vegna þær vefa þessi mynstur.

1 comments:

BJÖRG said...

ojjj þetta með ostaskerarann, ég fékk gæsahúð að lesa þetta.
Mér finnst mjög mikil hugrekka að vera læknir, ég gæti það aldrei.